Türkiye’de ayçiçeği üretiminin 2026/27 sezonunda güçlü biçimde toparlanması beklenirken, ithalat ihtiyacının tamamen ortadan kalkması beklenmiyor. USDA verilerini aktaran Ağustos 2026 tarihli analizlere göre Türkiye’nin ayçiçeği tohumu üretim tahmini 1 milyon 825 bin tona yükseltildi. Aynı verilerde ayçiçeği tohumu ithalatının ise 1 milyon ton seviyesinde gerçekleşmesi öngörülüyor. USDA’nın küresel yağlı tohum piyasasına ilişkin aylık raporları ayçiçeği tohumu, yağı ve küspesini ayrı ayrı takip ediyor.
Üretim tahmini 1 milyon 825 bin tona yükseldi
2026/27 sezonunda Türkiye için dikkat çeken gelişme üretim tarafında. USDA verilerini karşılaştıran güncel analizde, daha önce 1 milyon 680 bin ton olarak açıklanan Türkiye ayçiçeği tohumu üretim tahmininin 1 milyon 825 bin tona yükseltildiği belirtiliyor. Aynı kaynak, önceki sezon üretimin yaklaşık 1 milyon 250 bin ton seviyesinde olduğunu aktarıyor.
Bu rakamlara göre USDA, Türkiye'nin ayçiçeği üretiminde önceki sezona kıyasla yaklaşık 575 bin tonluk bir toparlanma öngörüyor. Bu fark, söz konusu kaynaktaki 1 milyon 825 bin tonluk yeni sezon tahmini ile yaklaşık 1 milyon 250 bin tonluk önceki sezon verisinin karşılaştırılmasından elde ediliyor.
Türkiye'deki sektör tahminleri de üretimde toparlanmaya işaret ediyor. Trakya Birlik, 2026/27 sezonunda olumlu iklim koşulları ve ekim alanlarındaki artışın etkisiyle yağlık ayçiçeği tohumu rekoltesinin 1,6-1,7 milyon ton aralığında gerçekleşmesini beklediğini açıkladı.
İki tahminin aynı rakam olmamasının nedeni kullanılan yöntem ve veri setlerinin farklı olması. Bu nedenle 1 milyon 825 bin ton USDA tahmini, 1,6-1,7 milyon ton ise Trakya Birlik'in sektör tahmini olarak ayrı değerlendirilmelidir.
İthalat 1 milyon ton seviyesinde öngörülüyor
Üretimde beklenen artışa rağmen Türkiye'nin ayçiçeği tohumu ithalatının devam etmesi bekleniyor. USDA verilerini aktaran analize göre 2026/27 sezonunda Türkiye'nin ayçiçeği tohumu ithalatı 1 milyon ton olarak tahmin ediliyor. Aynı kaynak önceki sezon için yaklaşık 1,7 milyon tonluk ithalat rakamı veriyor.
Burada önemli bir ayrım var. Ayçiçeği tohumu ithalatı ile ham ayçiçeği yağı ithalatı aynı veri değil. USDA verilerini aktaran aynı analiz, 2026/27 için Türkiye'nin ayçiçeği yağı ithalatını 1,6 milyon ton olarak öngörüyor. Ayçiçeği yağı üretim tahmini ise 1 milyon 77 bin ton seviyesinde.
Bu nedenle Türkiye'nin ayçiçeğindeki dışa bağımlılığını değerlendirirken yalnızca tohum ithalatına bakmak yeterli değil. Tohum, ham yağ ve işleme sanayisinin ihtiyacı birlikte ele alınmalı.
Türkiye'nin ihtiyacı yaklaşık 3 milyon ton
Trakya Birlik'in 2026/27 sezonuna ilişkin açıklaması, üretim ile ihtiyaç arasındaki farkı daha net ortaya koyuyor. Birliğe göre Türkiye'nin yağlık ayçiçeği ihtiyacının tamamen yerli üretimle karşılanabilmesi için üretimin yaklaşık 3 milyon ton seviyesinde gerçekleşmesi gerekiyor.
Trakya Birlik'in 1,6-1,7 milyon tonluk üretim tahmini dikkate alındığında yerli üretim, kuruluşun ifade ettiği yaklaşık 3 milyon tonluk ihtiyacın altında kalıyor. Birlik, yağlık ayçiçeğinde kendine yeterlilik oranının orta vadede yüzde 75-80 seviyesine çıkarılmasını hedefleyen politikaların önemine dikkat çekiyor.
İthalat politikası da bu nedenle 2026/27 sezonunun önemli başlıklarından biri. Trakya Birlik'in aktardığı 4 Temmuz 2026 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında 1 milyon 250 bin ton yağlık ayçiçeği tohumu veya bunun karşılığı 500 bin ton ham ayçiçeği yağı için tarife kontenjanı açıldı.
Bu rakam gerçekleşmiş ithalat miktarı değil. İthalat yapılabilmesine ilişkin açılan tarife kontenjanını ifade ediyor.
Üretici açısından fiyat kadar maliyet de önemli
Türkiye'nin üretimini artırması dışa bağımlılığın azaltılması açısından önemli olsa da çiftçi açısından asıl soru üretimin ekonomik olarak sürdürülebilir olup olmadığı. Ayçiçeğinin tarladaki kilogram fiyatı tek başına çiftçinin kazancını göstermiyor. Dekar verimi, gübre, mazot, ilaçlama, sulama ve hasat giderleri birlikte hesaplanmalı.
PamukFiyat.com'daki maliyet hesaplama aracıyla üretici kendi giderlerini girerek dekara maliyetini hesaplayabilir. Özellikle pamuk ile ayçiçeği arasında ürün tercihi yapan bölgelerde yalnızca satış fiyatını değil, net gelir hesabını karşılaştırmak daha anlamlı olacaktır.
USDA'nın 2026/27 için aktarılan 1 milyon 825 bin tonluk üretim ve 1 milyon tonluk ayçiçeği tohumu ithalat tahmini, üretimde toparlanmaya rağmen Türkiye'nin ithalat ihtiyacının devam edeceğine işaret ediyor.
