Şanlıurfa’da pamuk üretiminde su ve gübre kullanımını azaltmayı hedefleyen İyi Pamuk uygulamaları 17 Eylül 2026’da yeniden gündeme geldi. GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı tarafından saat 16.40’ta yayımlanan açıklamaya göre, Diyarbakır ve Şanlıurfa’da İyi Pamuk lisansıyla üretim yapan çiftçi sayısı 2 bin 118’e, lisanslı üretim alanı ise 446 bin 130 dekarın üzerine çıktı. Projede sulama ve gübreleme kararları yalnızca geleneksel yöntemlerle değil, iklim istasyonları ve tarladaki nemölçerlerden alınan verilere göre belirleniyor.
446 bin dekarın üzerinde lisanslı pamuk üretimi
GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanı Dr. Hasan Maral’ın 17 Eylül’de yaptığı açıklamaya göre Güneydoğu Anadolu Bölgesi, Türkiye pamuk üretiminin yüzde 60’tan fazlasını gerçekleştiriyor. Maral, yürütülen İyi Pamuk Projesi kapsamında Diyarbakır ve Şanlıurfa’da 2 bin 118 üreticinin İyi Pamuk lisansıyla üretim yaptığını bildirdi.
Aynı açıklamada lisanslı İyi Pamuk üretim alanının 446 bin 130 dekarı aştığı belirtildi. Sahada ise 16 lisanslı ziraat mühendisi üreticilere hizmet veriyor. GAP İdaresi’ne göre mühendisler, GAPHASSAS akıllı tarım yazılımını aktif şekilde kullanıyor.
Rakamlar pamuk üretiminde dijital tarım uygulamalarının artık küçük deneme alanlarının ötesine geçtiğini gösteriyor. Ancak GAP İdaresi’nin açıkladığı 446 bin 130 dekarlık rakam yalnızca Şanlıurfa’yı değil, proje kapsamındaki Diyarbakır ve Şanlıurfa’daki lisanslı İyi Pamuk alanlarının toplamını ifade ediyor.
Sulama zamanı artık sensör verisiyle belirleniyor
Projenin çiftçi açısından dikkat çeken taraflarından biri sulama yönetimi.
GAP İdaresi’nin açıklamasına göre tarlada kullanılan nemölçerlerden alınan veriler ile iklim istasyonlarında ölçülen meteorolojik veriler birlikte değerlendiriliyor. Bu bilgiler kullanılarak lisanslı pamuk üretiminde sulamanın ve gübrelemenin uygun zamanı ile uygulanacak miktar belirleniyor.
Amaç gereksiz su ve gübre kullanımını azaltmak. GAP İdaresi, kaynakların daha verimli kullanılmasının üretim maliyetlerinin azaltılmasına ve tarımsal üretimin iklim değişikliğine karşı dayanıklılığının artırılmasına katkı sağladığını belirtiyor. Kurum açıklamasında bunun yanında zirai ilaçların sorumlu kullanımı, toprak sağlığı ve biyolojik çeşitliliğin korunması da projenin çalışma alanları arasında gösteriliyor.
Hibya Haber Ajansı da 17 Eylül tarihli haberinde uygulamayı doğruladı. Habere göre iklim istasyonlarından ve arazideki nemölçerlerden gelen veriler, pamukta gübreleme ve sulamanın zamanı ile miktarının belirlenmesinde kullanılıyor.
Proje 2020’den beri devam ediyor
İyi Pamuk Projesi yeni başlamış bir çalışma değil. GAP İdaresi’nin 17 Eylül açıklamasına göre Diyarbakır ve Şanlıurfa’daki üreticilere 2020 yılından bu yana eğitim ve teknik destek sağlanıyor.
Çalışmalarda su ve gübre kullanımının yanı sıra zirai ilaçların sorumlu kullanımı, toprak sağlığı, biyolojik çeşitlilik ve tarım çalışanlarının koşulları ele alınıyor. Proje GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı ve Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı tarafından yürütülüyor. GAP İdaresi, finansal desteğin Better Cotton Growth and Innovation Fund ile Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası tarafından sağlandığını bildiriyor.
17 Eylül’de Şanlıurfa’daki uygulamaları COP31 Başkanlığı Gençlik İklim Şampiyonu ve çiftçi Sally Higgins de yerinde inceledi. GAP İdaresi’nin açıklamasına göre Higgins, Şanlıurfa’daki pamuk tarlalarında üreticilerle bir araya geldi ve uygulanan üretim yöntemleri hakkında bilgi aldı.
Pamukta maliyet hesabı neden önemli?
Sulama, gübre ve zirai ilaç pamuk üreticisinin sezon boyunca takip ettiği temel gider kalemleri arasında bulunuyor. Bu nedenle sensör ve meteorolojik veriye dayalı uygulamaların çiftçi açısından gerçek karşılığı, yalnızca kullanılan teknoloji değil; yapılan girdinin doğru zamanda ve gerektiği miktarda uygulanabilmesi.
GAP İdaresi de projenin hedeflerinden birinin gereksiz girdileri azaltarak çiftçinin üretim maliyetinin düşürülmesine katkı sağlamak olduğunu açıkça belirtiyor. Ancak kurumun 17 Eylül açıklamasında uygulamanın dekar başına kaç TL tasarruf sağladığı veya su ve gübre kullanımını yüzde kaç azalttığına ilişkin doğrulanmış bir rakam verilmedi. Bu nedenle bu aşamada belirli bir tasarruf oranından söz etmek mümkün değil.
Üreticiler kendi tarlalarındaki toplam gideri ve kilogram başına üretim maliyetini görmek için pamukfiyat.com’daki maliyet hesaplama aracını kullanabilir. Sensörlü sulama gibi uygulamaların ekonomik etkisini ölçmek için sezon sonunda kullanılan gübre, sulama ve diğer giderleri önceki sezonlarla karşılaştırmak da önemli olabilir.
Şanlıurfa ve Diyarbakır’da 446 bin 130 dekarı aşan bu model sizce pamuk üretiminde daha geniş alanlara yayılmalı mı? Tarlanızda nem sensörü veya veriye dayalı sulama kullanıyorsanız deneyiminizi yorumlarda paylaşabilirsiniz.
