TBMM'ye sunulan 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi'nde tarımsal destek programları için 235 milyar TL ödenek öngörüldü. Gıda Bülteni'nin 18 Ekim 2026 saat 12.36'da yayımladığı incelemeye göre bu tutar, 2026 yılı için ayrılan 168 milyar TL'nin üzerinde. Ancak söz konusu rakam kesinleşmiş ödeme kararı değil; Meclis'te görüşülecek bütçe teklifinin bir kalemi. Pamuk, buğday, mısır ve ayçiçeği üreticilerinin alacağı destekler, ilgili programların koşullarına göre belirlenecek.
Destek Bütçesinde 67 Milyar TL Artış Öngörülüyor
PamukFiyat hesaplamamıza göre doğrudan tarımsal destekler için öngörülen kaynak 168 milyar TL'den 235 milyar TL'ye çıkarsa fark 67 milyar TL, artış oranı yaklaşık yüzde 39,9 olacak. Bu, bütün üreticilerin destek tutarının aynı oranda artacağı anlamına gelmiyor. Bütçe büyüklüğüyle ürün bazında ödenen dekar desteği birbirinden farklı kavramlar.
Teklifte tarım sektörü için ayrılan toplam kaynak yaklaşık 1 trilyon 305 milyar TL olarak yer alıyor. Bu toplamın tamamı çiftçilere nakit olarak dağıtılacak bir ödeme değil. Dolayısıyla yalnızca büyük toplamı esas alarak üretici başına kesin destek miktarı hesaplamak doğru olmaz.
1,3 Trilyon TL'nin İçinde Neler Var?
Bütçe teklifine ilişkin yayımlanan dökümde doğrudan desteklerin yanında tarım yatırımlarına 268 milyar TL, tarımsal kredi desteğine 325 milyar TL ve vergi harcamalarına 342 milyar TL ayrılması öngörülüyor. Tarımsal kamu işletmelerinin finansmanı, müdahale alımları ve ihracat destekleri için belirtilen tutar ise 135 milyar TL.
Kredi desteği, yatırım ödeneği ve vergi harcaması aynı şey değil. Örneğin vergi harcaması, devletin belirli istisna ve indirimler nedeniyle tahsil etmekten vazgeçtiği gelirleri ifade ediyor. Bu kalemlerin tamamını doğrudan çiftçi hesabına yatacak para gibi sunmak yanıltıcı olur.
ÇKS Kaydı Olan Herkes Aynı Tutarı mı Alacak?
Hayır. Gıda Bülteni'nin 18 Ekim'deki analizinde, ÇKS'ye kayıtlı yaklaşık 2 milyon 379 bin çiftçi üzerinden yapılan kişi başına hesapların yalnızca teorik karşılaştırma olduğu vurgulanıyor. Gerçek ödemeler ürün, arazi büyüklüğü, üretim planlaması ve destekleme şartlarına göre değişiyor.
2027 bütçe teklifinin yasalaşması ve ilgili destekleme kurallarının uygulanması gerekiyor. Bu nedenle bugün itibarıyla her pamuk veya buğday üreticisine belirli bir tutarın ödeneceğini söylemek mümkün değil.
Üretici Açısından Anlamı
Yeni sezon planlamasında çiftçinin önce beklenen satış gelirini, ardından mazot, gübre, tohum ve hasat giderlerini ayrı ayrı hesaplaması önemli. Henüz kesinleşmemiş bütçe tutarını doğrudan gelir hanesine yazmak sağlıklı bir maliyet tablosu oluşturmaz. Pamuk üreticileri pamuk desteği sayfasını, buğday üreticileri ise buğday maliyet hesaplama aracını kullanabilir.
Sizce 2027 bütçe teklifindeki destek artışı, mevcut girdi maliyetleri karşısında üreticinin durumunu iyileştirmeye yeterli olur mu? Görüşlerinizi yorumlarda paylaşabilirsiniz.